DUA LECIONO

LA ĈAMBRO

Kio estas tio? Tio estas ... Co je to? To je...

Kio estas tio? Tio estas ĉambro. Kio estas en la ĉambro? En la ĉambro estas kvar muroj, planko, plafono, pordo kaj du fenestroj. En la ĉambro estas ankaŭ tapiŝo, tablo, tableto, du seĝoj, ŝranko, divano. Kio estas tio? Tio estas forno. Kio estas en la forno? En la forno estas karbo. Kio estas tio? Tio estas lampo, radioaparato, libro, gazeto. Kio estas en la gazeto? En la gazeto estas bildoj.

Nová slova:


ĉambro	pokoj, místnost	nulo	nula
divano	pohovka	unu	jeden, jedna, jedno
fenestro	okno	du	dva, dvě
forno	kamna, pec	tri	tři
gazeto	časopis	kvar	čtyři
lampo	lampa	kvin	pět
libro	kniha	ses	šest
karbo	uhlí	sep	sedm
muro	zeď	ok	osm
plafono	strop	naŭ	devět
planko	podlaha	dek	deset
pordo	dveře	plus	plus
radio-aparato	rozhlasový přijímač	minus	minus
seĝo	židle	kio	co
ŝranko	skříň	tio	to
tablo	stůl	tableto	stolek
tapiŝo	koberec

Poznámka:

Všimněte si, že esperantské číslovky máme i v češtině ve slovech cizího původu:

1 - unu srovnej: unisono - jednohlasně
2 - du   srovnej: dueto    - skladba pro 2 hlasy
3 - tri srovnej: trio     - skladba pro 3 nástroje
4 - kvar srovnej: kvartet - skladba pro 4 nástroje
5 - kvin srovnej: kvintet - skladba pro 5 nástrojů
6 - ses srovnej: sextet   - skladba pro 6 nástrojů
7 - sep srovnej: septima - sedmá třída gymnázia
8 - ok srovnej: oktáva   - osmá třída; stupnice 8 tónů
9 - naŭ srovnej: nonet    - skladba pro 9 nástrojů
10 - dek srovnej: dekagram - deset gramů

                            GRAMATIKO

1. Podstatné jméno má koncovku -o: unu tablo, unu fenestro.
2. Množné číslo má koncovku -j: du tabloj, du fenestroj.
3. Číslovky nemají vliv na pád podstatného jména na rozdíl od slovanských jazyků, ve kterých u číslovky 5 a výše následuje vždy 2. pád (místo 1. a 4. pádu). Srovnejte:
unu libro    jedna kniha unu tablo    jeden stůl
du libroj    dvě knihy    du tabloj    dva stoly
tri libroj   tři knihy    tri tabloj    tři stoly
kvar libroj čtyři knihy kvar tabloj čtyři stoly
kvin libroj pět knih    kvin tabloj pět stolů
ses libroj   šest knih ses tabloj    šest stolů
sep libroj   sedm knih sep tabloj    sedm stolů
ok libroj    osm knih ok tabloj    osm stolů
naŭ libroj   devět knih naŭ tabloj    devět stolů
dek libroj   deset knih dek tabloj    deset stolů

4. Podstatné jméno dveře je v češtině pomnožné, tedy má tvar množného čísla, přestože označuje jednu věc. V esperantu tomu tak není. Srovnejte: unu pordo jedny dveře, du pordoj dvoje dveře, kvin pordoj patery dveře atd.

5. Sčítání a odčítání píšeme a čteme takto:
     5 + 1 = 6 kvin plus unu estas ses
     6 + 1 = 7 ses plus unu estas sep
     7 + 3 =10 sep plus tri estas dek
    10 - 2 = 8 dek minus du estas ok
     1 - 1 = 0 unu minus unu estas nulo

6. Přidáme-li k číslovkám koncovku -o, vzniknou číslovková podstatná jména: unuo jednička, duo dvojka, trio trojka .... deko desítka. Nula se většinou používá právě ve tvaru podstatného jména nulo (zvyklost z národních jazyků).

                             EKZERCOJ

1. Ptejte se nahlas a odpovídejte: Kio estas tio?
Tio estas ĉambro    divano    radio-aparato
               plafono    lampo    unu divano
               planko    tableto    du tabloj
               tapiŝo    libro    tri bildoj
               forno    gazeto    kvar muroj
               pordo    ŝranko    kvin seĝoj
               fenestro karbo    ok gazetoj

2. Nacvičte nahlas:

unu, du, tri ...dek;       dek, naŭ, ok ... nulo;
unu plus unu estas du    až    naŭ plus unu estas dek;
dek minus unu estas naŭ až    unu minus unu estas nulo;
du plus du estas kvar    až    ok plus du estas dek;
dek nimus du estas ok    až    du minus du estas nulo.

3. Čtěte několikrát nahlas:
     2 + 1 = ?    8 - 3 = ?    7 + 3 = ?
     5 + 2 = ?    6 - 4 = ?    9 - 6 = ?
     3 + 4 = ?    10 - 5 = ?    2 + 7 = ?
     7 + 2 = ?    9 - 6 = ?    7 - 5 = ?
     6 + 3 = ?    8 - 7 = ?    6 + 4 = ?

4. Přeložte následující věty, přízvučnou samohlásku ve slovech podtrhněte a překlad srovnejte s "klíčem" (na konci knihy)

Co je to? To je automobil. Co je automobil? Automobil (la!) je stroj. Automobil je užitečný. Automobil je užitečný stroj. Co je esperanto? Esperanto je jazyk. Esperanto je užitečný jazyk. Český (la!) jazyk je jazyk národní. To je okno, to jsou dveře, to je stůl, to je skříň. To jsou dvě knihy, to jsou dvoje dveře, to jsou tři židle. Jedno okno a jedno okno jsou dvě okna. Dva stoly a jeden stůl jsou tři stoly. Dvě židle a tři židle je pět židlí. Tři a čtyři je sedm. Deset bez tří je sedm. Šest a tři je devět a jedna je deset.

Klíč ke cvičení:

4. Kio estas tio? Tio estas aŭtomobilo. Kio estas aŭtomobilo? La aŭtomobilo estas maŝino. La aŭtomobilo estas utila. La aŭtomobilo estas utila maŝino. Kio estas Esperanto? Esperanto estas lingvo. Esperanto estas utila lingvo. La ĉeĥa lingvo estas lingvo nacia. Tio estas fenestro, tio estas pordo, tio estas tablo, tio estas ŝranko. Tio estas du libroj, tio estas du pordoj, tio estas tri seĝoj. Unu fenestro plus unu fenestro estas du fenestroj. Du tabloj plus unu tablo estas tri tabloj. Du seĝoj plus tri seĝoj estas kvin seĝoj. Tri plus kvar estas sep. Dek minus tri estas sep. Ses plus tri estas naŭ plus unu estas dek.

Esperanto je nejlepším řešením myšlenky mezinárodního jazyka.
                                       Albert Einstein

« lernolibro de esperanto